اثر شبکه بیت‌کوین

چرا بیت‌کوین یک انقلاب واقعی است؟

اگر شما یک تازه وارد در عرصه بیت‌کوین هستید، حتما چند ماه پرهیجان را پشت سر گذاشته‌اید. این مدت با ریزش قیمتی زیادی همراه بوده است. تغییرات ناگهانی قیمت هم زمان می‌­تواند هیجان انگیز و دردناک باشد. همین موضوع می‌­تواند باعث شود گاهی فراموش کنیم که چرا در بیت‌کوین سرمایه‌­گذاری کرده‌­ایم، و چگونه یک سرمایه‌­گذار می‌تواند ارزش بلند مدت یک رمز ارز را حدس بزند. در این یادداشت تلاش خواهیم کرد تا نشان دهیم چگونه با وجود تمام تلاش­‌ها برای بازسازی کردن بیت‌کوین، همچنان هیچ جایگزین واقعی برای این رمزارز وجود ندارد.

نوآوری واقعی

برای درک بهتر این واقعیت، بررسی گذشته می‌­تواند تاثیر مهمی بر روی نگاه ما داشته باشد. واقعیت این است که همیشه این وسوسه وجود داشته است که تصور کنیم، این ICO جدید یا آلتکوین جدید بالاخره بیت‌کوین را “بهبود” خواهد بخشید و تمام مشکلات آن را حل خواهد کرد، و بیت‌کوین را به خاطر نبود “فلان امکان” به سیاهچاله تاریخ خواهد فرستاد. در واقع تصور بر این بود که هر آلتکوین، ICO و فورک نوآوری بنیادینی به همراه دارند. چیزی که اغلب فراموش می ­شود این است که بزرگترین نوآوری‌ها در بیت‌کوین از قبل انجام شده است.

محدود بودن یک دارایی دیجیتالی و غیرمتمرکز بودن، مهمترین نوآوری بیت‌کوین است.

بیت‌کوین اولین رمزارزی بود که این نوآوری را عرضه کرد و همانطور که این مقاله نشان خواهد داد همچنان تنها رمزارزی است که واقعا غیر متمرکز باقی مانده است. تمام (مثلا) نوآوری‌­ها در رمزارزهای دیگر مانند زمان کمتر تایید تراکنش، تغییر اثبات_کار(proof-of-work) به هر روش اثبات دیگری، قابلیت ماشین تورینگ کامل  و بهبود حریم خصوصی در واقع بهبودهای کوچکی هستند در برابر نوآوری واقعی و بزرگی که بیت‌کوین نام دارد.

نکته مهمی که باید به یاد داشته باشیم است که جایگزین‌­های بیت‌کوین از سال 2011 به بعد  در حال معرفی شدن هستند، اما هیچکدام نتوانستند به قیمت، کاربری و یا امنیت بیت‌کوین نزدیک شوند. IxCoin، Tenebrix، Solidcoin، Namecoin و litecoin تنها تعدادی از این تلاش‌­ها هستند که در سال‌­های اول حیات بیت‌کوین معرفی شدند.

ICO ها هم چندان جدید نیستند، Mastercoin در سال 2013 یک ICO برگزار کرد و موفق شد 5000 بیت‌کوین سرمایه­‌گذاری جذب کند و برند خود را به Omni تغییر داد. در سال 2015 Factom یک ICO برگزار کرد و 2000 بیت‌کوین سرمایه‌­گذاری جذب کرد اما این مقدار پول هم کافی نبود، این مجموعه مجبور شد چند بار دیگر نیز برای جذب سرمایه جدید تلاش کند. به زبان دیگر، تمام این رمزارزهای “هیجان­‌انگیز” و جدید در این مدت طویل  کار خاصی انجام نداده­‌ا‌‌‌‌‌ند و مفید واقع نشده‌­اند.

آلتکوین‌ها و ICOها امکانات متنوعی را امتحان کرده‌­اند، اما در عمل هیچ کدام مفید واقع نشده‌­اند و یا به صورت عمومی مورد استفاده قرار نگرفته‌­اند. چرا بیت‌کوین در این فضا جایگاه ویژه­ای دارد؟ چرا بیت‌کوین متفاوت است؟ در ادامه  به دو مورد از ویژگی­‌های منحصر به فرد بیت‌کوین خواهیم پرداخت. اثر شبکه بی(network effect) و غیرمتمرکز بودن.

اثر شبکه بیت‌کوین

بیت‌کوین بزرگترین شبکه را در بین رمزارزها دارد و به همین دلیل از اثر شبکه بیشترین سود را می ­برد و بقیه ارزها عملا در حال تلاش برای رسیدن به این جایگاه هستند. بیت‌کوین مانند یک هفته 7 روزه است و باقی آلتکوین‌­ها تغییراتی کوچکی در آن ایجاد کرده اند.(مثلا کسی می ­گوید چرا هفته، 4 روز ندارد؟ دیگری می گوید بیایید هر روز را 18 ساعت تعریف کنیم یا روز را با یک اسم دیگر تعریف کنیم و یا طول هفته را بر اساس خواسته یک مرکز تصمیم‌­گیری تعریف کنیم.) نیاز به توضیح نیست که این “نوآوری‌­ها” در بهترین حالت خرد  بوده و به صورت عمومی مورد استفاده قرار نمی‌­گیرند. چرا که اثر شبکه بیت‌کوین در گذر زمان افزایش یافته و افراد بیشتری را در خود نگه می ­دارد.

وقتی شبکه گسترش پیدا می ­کند، فواید ناپیدا و نامحسوسی برای هر هنجار داخلی پیدا می‌شود. چیزی که در ظاهر غیر ضروری و ناکارآمد به نظر می‌­رسید، در واقع فواید متعددی در سطوح دیگر برای افرادی که در این ساختار هستند به وجود خواهد آورد. به عنوان مثال یک اتومبیل توانِ پرواز یا شناور بودن در آب را ندارد، چرا که یک اتومبیل برای حرکت بر روی زمین بهینه شده است. نبود این “امکانات” باعث افزایش کارایی اتومبیل شده است، چرا که ساده‌تر پارک می‌­شود(به دلیل اندازه  کوچکتر از قایق/ماشین/هواپیما ترکیبی)، ارزان­تر است و هزنیه نگهداری و مصرف سوخت کمتری دارد.

بعلاوه این هنجارها در گذر زمان آزمایش خود را پس داده­‌اند و انعطاف پذیری خود را در شرایطی که شاید در نگاه اول واضح نباشد نشان داده­‌اند. همانطور که شما دوست ندارید اولین نفری باشید که با یک دستگاه ترکیبی اتومبیل/هواپیما پرواز می­‌کند، چرا که نمی‌دانیم چنین محصولی چقدر ایمن است. به یک معنا، بیت‌کوین بزرگترین پاداش را برای هر کسی که بتواند مشکل امنیتی را پیدا کند به­‌همراه دارد. به همین دلیل امنیت بیت‌کوین با تنها ابزاری که بتوان آن را به درستی تست کرد، تست شده است: “گذر زمان”، هر رمزارز دیگری به مراتب جوان­تر از بیت‌کوین است و/یا اثبات کرده است که به اندازه بیت‌کوین امن نیست.

در واقع، ذات مشکوک بسیاری از این “امکانات” که در کوین‌­های دیگر از آن یاد می‌­شود تنها با گذر زمان واضح می‌­شود. به عنوان مثال ماشین تورینگ کامل اتریوم تمام پلتفرم را آسیب پذیر می‌کند (برای اطلاعات بیشتر می­‌توانید DAO یا Parity bugs را بررسی کنید، در یادداشت‌های آینده به این دو موضوع خواهیم پرداخت) زبان قرارداد هوشمند بیت‌کوین(اسکریپت)،  ماشین تورینگ کامل نیست تا به این مشکل برخورد نکند. پاسخ معمول رمزارزها در چنین شرایطی اغلب با رفتارهای اقتدارگرایانه‌ای همراه است، که با ذات این فضا همخوانی ندارد همراه می‌شود. اثر شبکه و گذر زمان و تمرکزگرایی آلتکوین‌­ها باعث شده است که جایگاه آنها شکننده‌­تر شود.

اثر شبکه بیت‌کوین
اثر شبکه بیت‌کوین

بیت‌کوین بیشترین تعداد کاربر را دارد، و این بدان معناست که کاربردهای بیت‌کوین فقط به دلیل داشتن بیشترین کاربرها، افزایش خواهد یافت. یافتن تجهیزات جانبی برای یک گوشی همراه محبوب به مراتب ساده­‌تر از یافتن آن برای یک گوشی همراه گمنام است. اقتصاد موجود در اطراف بیت‌کوین باعث می‌­شود که خرید و نگهداری بیت‌کوین ساده‌­تر از آلتکوین یا ICO این هفته باشد.

غیرمتمرکز بودن

ویژگی دیگری که هیچ آلتکوینی ندارد، غیرمتمرکز بودن است. غیرمتمرکز بودن به این معنی است که بیت‌کوین گلوگاه شکست ندارد. هر آلتکوین دیگری یک پایه‌­گذار یا شرکت دارد که مسئولیت توسعه کوین را بر عهده دارند و آنها اغلب دارای بیشترین اثر در فضای آن کوین هستند. هاردفورکی که کاربران را مجبور به استفاده از آن کند، یک نشانه خوب از میزان تمرکز در یک کوین را نشان می ­دهد.

داشتن مرکزیت برای یک کوین می­‌تواند “مزیت‌­هایی” به همراه داشته باشد. به عنوان مثال این کوین‌­ها می­‌توانند به سرعت تغییراتی را بر اساس فشار بازار اعمال کنند. مرکزیت مطمئنا برای یک تجارت یک مزیت به حساب می‌­آید، چرا که اغلب آنها در تلاش هستند تا  از فروش محصول خود به مصرف کنندگان به سود برسند . تجارتی با مرکزیت تصمیم‌گیری بهتر و سریع­‌تر می­تواند در برابر فشارهای بازار عکس‌­العمل نشان دهد.

با این حال برای پول وجود تمرکز(گلوگاه شکست) یک مزیت به حساب نمی‌­آید. اولا، یکی از مهمترین ویژگی­‌هایی که یک ابزار “ذخیره‌­سازی‌ارزش”، باید داشته باشد، عدم تغییر کیفی و ناگهانی است. ذخیره ‌ارزش باید ارزش ثابت داشته باشد یا ارزش آن با گذشت زمان افزایش یابد. هر عاملی  که این ویژگی را تغییر دهد (مانند تورم در عرضه، کاهش پذیرش، تغییرات در امنیت)، باعث تغییرات ناگهانی در ارزش پول به عنوان روشی برای ذخیره ارزش می­‌شود.

دوما ارز متمرکز به تغییر قوانین که اغلب همراه با تاثیرات مخرب همراه است گرایش پیدا می‌کند. تجربه‌‌های اقتصادی قرن 20 نشان داد چگونه بانک‌­های مرکزی کاربرد ذخیره ارزش را در پول‌­های فیات به آرامی از بین بردند. دقیقا به همین دلیل، عمر متوسط یک ارز فیات 27 سال می باشد، و این واقعیت با وجود عوامل پشتیبان قدرتمندی همچون دولت محلی و استفاده عمومی در یک کشور است. “امکانات”، واکنش سریع به بازار و کاربری، به اندازه کمیاب بودن و غیر قابل تغییر بودن در حیات یک ارز اهمیت ندارد.

تمام رمزارزها و ICO ها بجز بیت‌کوین متمرکز هستند. برای یک ICO این موضوع واضح است. مرکزی که ICO را منتشر می­‌کند و توکن را می‌­سازد مرکزیت ICO است. آنها کوین را ساخته‌اند و می توانند توکن یا کاربردهای آن را تغییر بدهند، همچنین می­‌توانند توکن‌­های خاصی را برای سرویس یا خدماتشان نپذیرند.

آلتکوین‌­ها مشکل مشابهی دارند، که به اندازه ICO ها واضح نیست. معمولا سازنده کوین عملا دیکتاتور مجموعه به حساب می‌­آید و همان کارهایی که دولت‌­ها انجام می‌دهند را می ‌تواند انجام دهد. مالیات (مالیات توسعه‌­دهندگان، مالیات ذخیره­‌سازی و…)، تورم، انتخاب برنده و بازنده (DAO، تغییر به اثبات­­_­هرچی و…) معمولا توسط سازنده تحمیل می‌­شوند. به عنوان کسی که آلتکوین نگهداری می­‌کنید، شما نه تنها به رهبر فعلی باید اعتماد داشته باشید بلکه باید به تمام رهبران آینده نیز اعتماد کنید. به زبان دیگر آلتکوین‌­ها و ICO ها تفاوت کیفی با ارزهای فیات ندارند. در سرزمین آلتکوین‌­ها و ICOها کنترل دارایی شما در اختیارتان نیست.

این موضوع به­‌خصوص در مورد قویترین “رقیب” بیت‌کوین حاد است: اتریوم. در هر مقیاسی اتریوم به صورت مرکزی کنترل می‌­شود. اتریوم تا کنون حداقل 5 هاردفورک داشته است که در هر کدام کاربران مجبور به به‌­روزرسانی بوده‌اند. آنها به تصمیمات بد کمک مالی کرده‌اند مانند آنچه در DAO اتفاق افتاد، حتی بحث‌­هایی در مورد یک مالیات ذخیره‌­سازی تازه وجود دارد. کنترل مرکزی آنها از ابتدا مشخص بوده است مخصوصا با توجه به مقدار زیاد اتریم از پیش­ ماین شده.

بیت‌کوین از این موضوع استثناست. یکی از بهترین کمک‌­هایی که ساتوشی به بیت‌کوین انجام داد این بود که ناپدید شد. در روزهای اولیه بیت‌کوین ساتوشی کنترل زیادی بر توسعه بیت‌کوین داشت. با ناپدید شدن ساتوشی، ما در شرایطی قرار گرفته‌­ایم که گروه­‌هایی که شاید علاقه‌­ای به یکدیگر نداشته باشند، همگی در مورد چگونگی کار شبکه مشارکت  دارند هستند(سافت­فورک). و هیچ کس را مجبور به کاری نمی‌­کنند تا بیت‌کوینبیت کوین خود را نگه دارد. به زبان دیگر یک گلوگاه شکست وجود ندارد. بیت‌کوین دارای سیستمی می باشد که حتی اگر گروهی از توسعه‌دهندگان به دلیل حادثه‌­ای از دست بروند، همچنان پیا‌د‌‌‌‌‌‌ه‌­‍‌سازی‌های متن‌­باز متنوعی باقی خواهد ماند که می­توانند حق انتخاب به کاربران بدهند. در بیت‌کوین کنترل دارایی شما در اختیار خودتان است.

اثر شبکه بیت‌کوین
اثر شبکه بیت‌کوین

عدم وجود مرکزیت تصمیم گیری یک ویژگی مثبت برای کوین به حساب می­‌آید. این نشان می‌­دهد که بیت‌کوین واقعا کمیاب است(نه به‌­صورت تئوری یا به‌­صورت موقت) و تغییر اساسی نخواهد کرد مگر آنکه همه با این تغییر موافقت کرده باشند. بنابراین می‌­تواند به عنوان ابزار مناسبی برای ذخیره‎­سازی ارزش استفاده شود.

نتیجه‌­گیری

ممکن است از خود بپرسید: اما تعداد زیادی آلتکوین وجود دارند و هر کدام از آن­ها در حال بلعیدن بخشی از بازار بیت‌کوین هستند! اولا، ظرفیت بازار(Market Cap) به آسانی قابل دستکاری است و نمی‌­تواند به عنوان ابزار مناسبی برای اندازه­‌گیری شرایط بازار به حساب بیاید. دوما، طبیعت بازار دارای اختلالات فراوان هستند، و هموار­سازی آن به زمان نیاز دارد.

به دلیل غیرمتمرکزبودن و اثر شبکه، بیت‌کوین به‌­صورت بنیادی با دیگر کوین­‌هایی که برای تاج و تخت رقابت می‌­کنند، متفاوت است. این به- این معنی نمی باشد که امکان ندارد کوین دیگری بتواند جایگاه بیت‌کوین را تصاحب کند. چنین جمله‎­ای بیش از حد کلی و خوشبینانه است.

اما چیزی که مطالعه بازار و تاریخچه رمزارزها نشان می‌­دهد این است که بیت‌کوین پیشرو این بازار است و فاصله آن با رمزارزهای دیگر به سادگی قابل کم شدن نیست. یک “قابلیت” تازه به قیمت تاثیر شبکه و غیر متمرکز بودن مصالحه منطقی به نظر نمی­رسد.

چه­‌چیزی می­‌تواند جایگاه بیت‌کوین را به خطر بیندازد؟ به احتمال قوی یک نوآوری که حداقل به بزرگی نوآوری اولیه بیت‌کوین باشد یا پیدا شدن یک اشکال  امنیتی که بیت‌کوین را ناامن کند. تغییر دادن تعدادی متغیر نمی‌­تواند جایگاه بیت‌کوین را به خطر بیندازد. حتی امکان بزرگی مثل حریم خصوصی احتمالا نمی‌­تواند تاثیر شبکه بیت‌کوین را از بین ببرد.

خاصیت غیرمتمرکز بودن نیز به آسانی قابل بدست آوردن نیست. آلتکوین‌­ها هنوز روشی برای هدایت کوین خود به این سمت نیافته‌اند. حتی تصور هدایت یک کوین به سمت مشخصی  به معنی کوین متمرکز است! حتی تصور اینکه سازنده یک کوین با ارزش بخواهد کوین خود را غیرمترکز کند دشوار است چرا که از لحاظ اجتماعی، اقتصادی و احساسی انگیزه‌­ای برای سازنده وجود نخواهد داشت.

بیت‌کوین از آلتکوین‌­ها متفاوت است. چرا که برخلاف آلتکوین‌­ها، بیت‌کوین یک دسته­‌بندی تازه به‌­وجود آورده است و به همین دلیل از اثر شبکه سود می­‌برد. بیت‌کوین در ادامه نیز نسبت به آلتکوین‌­ها متفاوت باقی خواهد ماند، چرا که برخلاف کوین­‌های متمرکز مبتنی بر بازار، غیر قابل تغییر و غیر قابل مصادره است. این ویژگی‌­ها، ویژگی‌­های یک “ذخیره‌ارزش” عالی هستند و این مهم به بیت‌کوین قابلیتی می‌­دهد که هیچ توکن دیگری نمی‌­تواند به سادگی آن را بازتولید کند.

به عنوان یک سرمایه­‌گذار، باور داشتن به این موضوع که “ما یک آلتکوین یا یک ICO پیدا کرده­‌ایم که می تواند بیت‌کوین را بهبود بدهد و ما را به عنوان کاربران اولیه به بخشی از جریان انقلاب جدید تبدیل می‌کند”، بسیار وسوسه برانگیز است. اما تفکرات رویا پردازانه نمی‌­تواند ویژگی‌های بنیادینی مانند اثر شبکه و غیرمتمرکز بودن را تغییر دهد. هزاران کوین در طول 7 سال گذشته تلاش کرده­‌اند و نتوانسته‌­اند این ویژگی‌­ها را بازسازی کنند و این ویژگی‌­ها دلیل محکم بر گزاره “بیت‌کوین انقلاب واقعی است” هستند.

منبع: اینجا، نویسنده: جیمی سانگ،

(Visited 9 times, 1 visits today)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *